"We benaderen infrastructuur op postzegelniveau"

Margot Weijnen, wetenschappelijk directeur van NGinfra, deed mee aan het InfraDebat, georganiseerd door CROW tijdens InfraTech 2019 in Rotterdam Ahoy. Ze legde de zaal de stelling voor om de verdere groei van asfalt in Nederland te verbieden. Margot Weijnen legt met deze stelling een dilemma bloot. Heel veel asfalt wordt niet voldoende benut. De aanleg van nieuw asfalt heeft vooral tot doel om een knelpunt op te lossen dat in het verleden is ontstaan. Er wordt niet gekeken of andere infrastructurele diensten of een ander gebruik van de infrastructuur dat knelpunt kunnen (helpen) oplossen. Veel rijkswegen worden vooral gebruikt als lokale verbinding.

Chefsache
Margot noemt het positief dat premier Rutte momenteel met de vier grote steden overlegt over de infrastructuur. “Natuurlijk is infrastructuur Chefsache”, stelt ze. “De Nederlandse infra doet het goed en is een belangrijke pijler voor de Nederlandse welvaart en de kwaliteit van leven in ons land. Dat betekent niet dat we achterover kunnen leunen. Om onze concurrentiepositie veilig te stellen én de kwaliteit van leven in ons land te behouden, moeten we nu een sprong voorwaarts maken.”

Eén metropool
“In Nederland benaderen we infrastructuur op postzegelniveau”, stelt Margot. Alle gemeenten en provincies concurreren met elkaar om geld te krijgen uit dezelfde infrapot, voor dezelfde soort bedrijvigheid en voor dezelfde inwoners. Er is voor gemeenten veel meer te halen als ze kiezen voor specialisatie. Dat betekent dus afstemming en coördinatie van investeringen in infrastructuur. Dat moeten we doen op nationaal niveau en het is een gemiste kans dat onze premier daar geen werk van maakt. Illustratief noemt Margot Weijnen de manier waarop het buitenland aankijkt tegen ons land. “In China of de VS zien ze geen vier grote steden in het westen van ons land. Daar zien ze ons hele land als één polycentrische stad.”

Cross-sectoraal
Margot constateert dat de Nederlandse benadering van infrastructuur silogericht is. Netwerken worden niet met elkaar in verband gezien en ook kijkt ieder op zijn eigen schaalniveau. Waarom hebben we niet proactief geïnvesteerd in hoogwaardig openbaar vervoer, zoals bijvoorbeeld Japan en Korea? Met een hogesnelheidslijn zou je in Groningen kunnen wonen en in Amsterdam kunnen werken. Ze hekelt de praktijk van na-ijlende investeringen. Als je duurzame energie wilt uit zon en wind, moe je er eerst voor zorgen dat het elektriciteitsnet dat aankan, juist in de buitengebieden waar de grond goedkoop is. Als je de stad wilt verdichten, zul je toch echt moeten vaststellen of de energienetten, rioleringsnetwerken en de watervoorziening genoeg capaciteit hebben. En dan hebben we het nog niet eens over de infrastructuur voor de zorg, zoals de beschikbaarheid van ziekenhuizen.

Inclusieve welvaart
Margot Weijnen stipt nog een ander belangrijk aspect aan. “Bij de besluitvorming over infrastructuur wordt de sociale dimensie niet meegenomen. In Europa wordt de toegang tot betaalbare infrastructurele diensten benoemd als een social right. Dat geldt voor iedere burger. Infrastructuur is een cruciale voorwaarde voor een inclusieve samenleving die iedereen de mogelijkheid biedt om mee te doen.“

Het debat
Debatleider Roderik van Grieken verdeelde de zaal in voor- en tegenstanders en daagde de aanwezigen uit om argumenten te formuleren vóór, dan wel tegen de stelling “er moet een verbod komen op de aanleg van meer asfalt in Nederland”.

Argumenten vóór de stelling:

  • De huidige besluitvorming over de aanleg van asfalt dwingt niet het mobiliteitsgedrag af dat we willen. Daarom zijn harde maatregelen nodig.

  • Als je wilt innoveren, moet je stoppen met het gebruikelijke.

  • De steden zijn te vol voor auto’s. Geen asfalt erbij daagt uit tot optimale benutting van wat er nu is.

  • Waarom leggen we asfalt aan om stil te staan? Investeer in openbaar vervoer. Dat levert tijdwinst op en van meer tijd wordt iedereen gelukkig.

Argumenten tegen de stelling:

  • We zijn op weg naar automatisch rijden. Dat wordt het openbaar vervoer van de toekomst en dat verdient een fijnmazig asfaltnetwerk.

  • Als je concepten als Mobility as a service (MaaS) goed wilt uitrollen, dan heb je ook asfalt nodig.

  • We hebben asfalt nodig voor openbaar vervoer en snelfietsroutes.

  • Waarom is asfalt erg? De emotie tegen asfalt is sterk gerelateerd aan de discussie over het klimaat. We zijn op weg naar elektrisch rijden en gaan af van fossiele brandstoffen. Elektrisch rijden haalt de angel uit de klimaatdiscussie over infrastructuur en mobiliteit.

"We benaderen infrastructuur op postzegelniveau"