Strategic flexibility “(…) may be defined as the ability of the organization to adapt to substantial, uncertain, and fast-occurring (relative to required reaction time) environmental changes that have a meaningful impact on the organization's performance.” (Aaker and Mascarenhas 1984).
Flexibility is:
- Something endowed with a capacity, or ability to bend or change shape
- Against something external that changes
- Without really changing itself (contrast to breaking)
Havens zijn complexe infrastructuren die niet snel en eenvoudig zijn aan te passen omdat hun technische en economische levensduur vaak langer is dan dat de maatschappelijke, politieke en economische omgeving stabiel is. Er wordt daarom veel onderzoek gedaan naar het flexibiliseren van de technische infrastructuur - de hardware van havens - zodat het mogelijk wordt om sneller in te spelen op veranderingen in vraag en aanbod, planologische en klimatologische eisen of veranderingen in de politiek-bestuurlijke omgeving. Voorbeelden zijn flexibele terminals, modulaire systemen, multi-purpose systemen. Technologische flexibiliteit heeft echter weinig zin als de institutionele en organisatorische context niet flexibel genoeg is om hier mee om te gaan. Er bestaan echter nog weinig concrete managementtools voor havenplanners voor het daadwerkelijk ontwikkelen van flexibele infrastructuur. Hierbij kan bijvoorbeeld worden gedacht aan innovatieve vergunning verleningprocedures, dynamische contractvormen, innovatieve verdienmodellen of financiële arrangementen, die voor een vlottere aanpassing van havenassets en havenoperaties kunnen zorgen. Het Havenbedrijf Rotterdam (HbR) onderkent het belang van flexibiliteit bij havenontwikkeling en havenmanagement. In de Havenvisie 2030 wordt expliciet aandacht besteed aan flexibiliteit. De centrale vraag die wij in dit project aan de orde willen stellen is: welke institutionele en organisatorische arrangementen kunnen worden ontwikkeld en toegepast voor het flexibeler maken van havenontwikkeling en havenmanagement?
Het project is opgedeeld in twee fasen. De eerst fase is bedoeld om nader te specificeren waar het project precies en concreet over moet gaan: waar zitten de belangrijkste issues als het gaat om flexibiliteit en hoe kunnen deze verder geanalyseerd worden om tot daadwerkelijke instrumenten te komen. Na de eerste fase is een go/no go beslissing voorzien. De tweede fase betreft de werkelijke analyse van de flexibiliteits-issues in een aantal concrete cases. Binnen deze fase wordt ook het mogelijke instrumentarium ontwikkeld dat ingezet kan worden om flexibiliteit te verhogen. Het project wordt uitgevoerd door een projectteam bestaande uit onderzoekers van de economische en de bestuurskundige faculteiten van de Erasmus Universiteit en onderzoekers van de TU-Delft.
